اوراق قرضه (Bonds) در سادهترین تعریف، اسناد بدهی هستند. وقتی یک دولت یا شرکت به سرمایه نیاز دارد، اقدام به انتشار اوراق قرضه میکند. سرمایهگذار با خرید این اوراق، در واقع به منتشرکننده وام میدهد و در ازای آن، سود دورهای (کوپن) دریافت کرده و در تاریخ سررسید، اصل پول خود را پس میگیرد. در میان تمام اوراق قرضه جهان، اوراق خزانهداری آمریکا بهعنوان بیریسکترین دارایی مالی دنیا شناخته میشوند؛ چرا که پشتوانه آنها قدرت اقتصادی و نظامی دولت ایالات متحده است.
مفاهیم کلیدی: قیمت و بازدهی
برای درک رفتار معاملهگران، شناخت دو متغیر ضروری است: قیمت اوراق، یعنی قیمتی که اوراق قرضه در بازار خرید و فروش میشود؛ و بازدهی (Yield)، یعنی نرخ سودی که سرمایهگذار از نگهداری اوراق تا زمان سررسید به دست میآورد. قانون طلایی اوراق قرضه این است که قیمت اوراق و بازدهی همواره رابطه معکوس با یکدیگر دارند؛ وقتی تقاضا برای خرید اوراق بالا میرود، قیمت رشد کرده و بازدهی افت میکند، و برعکس.
چرا معاملهگران بازده اوراق خزانه آمریکا را دنبال میکنند؟
بازده اوراق قرضه دهساله آمریکا قطبنمای اصلی بازارهاست. اولین دلیل، نرخ بهره بیریسک و بنچمارک قیمتگذاری است؛ اگر سرمایهگذار بتواند بدون هیچ ریسکی سود پنج درصدی از اوراق دولتی بگیرد، تنها زمانی حاضر میشود پول خود را وارد بازارهای پرریسک کند که پتانسیل سودی بسیار بالاتر ببیند. دومین دلیل، سنجه انتظارات تورمی و سیاستهای فدرال رزرو است؛ رشد بازدهی نشاندهنده انتظارات برای رشد تورم یا افزایش نرخ بهره است، و افت بازدهی نشاندهنده چشمانداز کاهش تورم یا رکود اقتصادی است. سومین دلیل، هزینه استقراض و وام در سطح جهان است؛ نرخ بازده اوراق دهساله آمریکا مستقیماً تعیینکننده نرخ وامهای مسکن، کارتهای اعتباری و وامهای شرکتی در سراسر جهان است.
اثر بازده اوراق قرضه بر بازارهای مختلف
طلا هیچ سود یا کوپنی به دارنده خود پرداخت نمیکند؛ وقتی بازده اوراق قرضه بالا میرود، هزینه فرصت نگهداری طلا افزایش مییابد چون سرمایهگذاران ترجیح میدهند طلا را فروخته و اوراق بیریسک با سود بالا بخرند، بنابراین رابطه بازده اوراق و طلا معمولاً معکوس است. رشد بازدهی اوراق مانند ترمز برای بورس و بیتکوین عمل میکند، چون از یک سو هزینه وام گرفتن شرکتها بالا میرود و از سوی دیگر نقدینگی به سمت اوراق بیریسک تغییر مسیر میدهد؛ ریزش بازدهی اوراق، سوخت اصلی رالیهای صعودی در بورس و کریپتو است. در بازار فارکس، بازدهی اوراق رابطه مستقیم با جذابیت ارز ملی دارد؛ وقتی بازده اوراق آمریکا نسبت به کشورهای دیگر بیشتر میشود، سرمایهگذاران جهانی پول خود را به دلار تبدیل میکنند تا اوراق آمریکایی بخرند و این باعث تقویت شدید دلار میشود.
منحنی بازده و سیگنال پیشبینی رکود
یکی از مهمترین کاربردهای اوراق قرضه، بررسی منحنی بازده است که تفاوت بازده اوراق کوتاهمدت (مثلاً دوساله) و بلندمدت (مثلاً دهساله) را مقایسه میکند. در شرایط عادی، بازده اوراق دهساله باید بیشتر از دوساله باشد، چون نگهداری پول در بلندمدت ریسک بیشتری دارد. اما اگر بازده اوراق دوساله از دهساله بیشتر شود، اصطلاحاً وارونگی منحنی بازده رخ میدهد؛ تاریخ نشان داده این وارونگی، دقیقترین سیگنال پیشبینی رکود اقتصادی در ایالات متحده طی پنجاه سال گذشته بوده است.