نقدینگی؛ سوخت پنهان حرکت بازارهای مالی

در تمام مقالاتی که تا امروز درباره نرخ بهره، تورم، فدرال رزرو و شاخص دلار بررسی کردیم، یک موضوع مثل یک نخ تسبیح، تمام این مفاهیم را به هم متصل می‌کرد؛ موضوعی که می‌توان آن را «رد پول» یا همان نقدینگی (Liquidity) نامید. اگر بازارهای مالی را مثل یک خودروی مدرن تصور کنید، تمام تحلیل‌های تکنیکال، اندیکاتورها و اخبار اقتصادی، صرفاً بدنه و داشبورد این خودرو هستند؛ اما متغیری که موتور این خودرو را روشن می‌کند، چیزی نیست جز «نقدینگی». بدون سوخت، بهترین و زیباترین خودروی جهان حتی یک سانتی‌متر هم حرکت نمی‌کند.

نقدینگی به زبان ساده چیست؟

مفهوم نقدینگی دو تعبیر مکمل دارد. اول، نقدینگی کلان، یعنی حجم کل پول و تسهیلات اعتباری که توسط بانک‌های مرکزی جهان خلق یا از سیستم جمع‌آوری می‌شود؛ وقتی بانک مرکزی نرخ بهره را پایین می‌آورد یا برنامه‌های چاپ پول اجرا می‌کند، سفره نقدینگی در کل اقتصاد جهان پهن می‌شود. دوم، نقدینگی در دفتر سفارشات، یعنی در سطح معاملات خرد، حجم سفارشات خرید و فروش آماده برای معامله در یک قیمت مشخص؛ بازاری را «نقدشونده» می‌گویند که بتوانید حجم سنگینی از یک دارایی را بدون جابه‌جایی شدید قیمت، در یک لحظه بخرید یا بفروشید.

چرا نقدینگی «سوخت حرکت بازارها» است؟

قیمت‌ها روی چارت به این دلیل بالا یا پایین نمی‌روند که یک الگو یا اندیکاتور شکل گرفته است؛ قیمت‌ها صرفاً به یک دلیل ساده حرکت می‌کنند: عدم توازن میان تقاضای خریداران و عرضه فروشندگان، و برای اینکه این عدم توازن شکل بگیرد، نیاز به «پول نقد» است. نقدینگی به سه روش موتور بازارها را روشن نگه می‌دارد: تغذیه اشتهای ریسک، وقتی سیستم مالی غرق در پول ارزان است، سرمایه‌گذاران این پول مازاد را ابتدا به سمت دارایی‌های امن، سپس بورس و در نهایت پرریسک‌ترین بازارها یعنی کریپتو می‌فرستند؛ ایجاد روندهای صعودی پایدار، چون هیچ بازار صعودی بزرگی بدون افزایش هم‌زمان نقدینگی شکل نگرفته است؛ و شکار استاپ‌لوس‌ها توسط بازیگران بزرگ، چون مؤسسات مالی بزرگ برای پر کردن سفارشات چند میلیارد دلاری خود، به دنبال «استخر نقدینگی»، یعنی همان نقاطی که معامله‌گران خرد حد ضررشان را گذاشته‌اند، می‌گردند.

چرخه‌های نقدینگی؛ از وفور تا خشکسالی

در دوران وفور نقدینگی، بانک مرکزی نرخ بهره را تا صفر کاهش می‌دهد و شروع به خرید دارایی‌ها می‌کند؛ سرمایه وارد بازارها می‌شود، حباب‌های قیمتی مثبت شکل می‌گیرند و بورس به سقف‌های تاریخی جدید می‌رسد. در دوران خشکسالی نقدینگی، بانک مرکزی برای سرکوب تورم نرخ بهره را بالا می‌برد و ترازنامه خود را کوچک می‌کند؛ پول از بازارها خارج می‌شود، نقدینگی خشک می‌گردد و بازار خرس حاکم می‌شود.

چگونه «رد پول» را روی چارت ردگیری کنیم؟

به‌جای نگاه کردنِ صرف به اندیکاتورهای تاخیری، باید جریان نقدینگی را ردگیری کرد: رشد ترازنامه فدرال رزرو رابطه‌ای بسیار مستقیم و مثبت با رشد شاخص‌های بورس آمریکا و بیت‌کوین دارد؛ شاخص نقدینگی جهانی که مجموع ترازنامه بزرگ‌ترین بانک‌های مرکزی را نشان می‌دهد، معمولاً چند هفته زودتر سقف‌ها و کف‌های بیت‌کوین و طلا را پیش‌بینی می‌کند؛ و نواحی استخر نقدینگی روی چارت، یعنی سقف‌ها و کف‌های برابر، دقیقاً جاهایی هستند که قیمت مانند آهن‌ربا به سمت آن‌ها جذب می‌شود.